In haar reeksen op vrijdag en zondag belicht Cinema Zuid het werk van een regisseur of andere filmpersonaliteit, een genre, stijl, of de productie van een land, of haakt in op een actueel thema.

LINA WERTMÜLLER & LILIANA CAVANI

Lina Wertmüller (dit jaar 90) en Liliana Cavani (85) waren in de jaren 70 allebei het gezicht van een gedurfde nieuwe Italiaanse cinema.

Van 1972 af scoorde Wertmüller haast elk jaar een hit, de meeste met de veelzijdige Giancarlo Giannini in de hoofdrol, driemaal samen met de al even formidabele Mariangela Melato.

In dit koppel vond ze het perfecte vehikel voor haar terugkerend thema: het kluwen van politieke en seksuele passies die persoonlijke verhalen linken aan historische omwentelingen. 

Wertmüller ontwikkelde haar eigen mix van grotesk-karikaturale stijl en sociale satire, beïnvloed door zowel de commedia all’italiana als de cinema van haar mentor Fellini (die ze assisteerde bij 8½).

Wertmüller groeide uit tot een waar fenomeen, vooral in de US, waar ze door de New Yorkse kritiek en het arthousepubliek op handen werd gedragen. New Yorker Magazine noemde haar zelfs ‘de belangrijkste filmregisseur sinds Ingmar Bergman’. 

Liliana Cavani kon in 1974 nog shockeren met The Night Porter, haar omstreden psychodrama over de sm-relatie tussen een ex-concentratiekampgevangene en haar vroegere bewaker. De film stond niet op zich, maar behoorde tot een hele cyclus van Italiaanse films uit de eerste helft van de jaren 70 (Visconti’s The Damned, Bertolucci’s Il Conformista en Novecento, De Sica’s Il Giardino dei Finzi-Contini, Pasolini’s Salò, e.a.) waarin filmmakers het trauma van het fascisme probeerden te bezweren.

Cavani had zich in haar werk voor televisie al gebogen over de voortdurende psychologische effecten van het fascisme en het onderwerp zou haar blijven bezighouden, ook in haar latere films. 

Cavani’s laatste bioscoopfilm, Ripley’s Game, dateert intussen van 2002. Sindsdien heeft ze enkel nog televisiewerk gemaakt en opera’s geregisseerd. Haar geboortestad Carpi stichtte inmiddels de Associazione Fondo Liliana Cavani, waar haar werk kan worden geconsulteerd.

ROBERT ALDRICH

Hommage aan Hollywood ‘maverick’ Robert Aldrich (1918-83), een naam die u waarschijnlijk weinig zegt, maar de titels van zijn films (hopelijk) des te meer.

Aldrich is namelijk de maker van de legendarische film noir Kiss Me Deadly, de cult classic What Ever Happened to Baby Jane?, de succesvolste oorlogsfilm ooit, The Dirty Dozen, het verzengend survivaldrama The Flight of the Phoenix, de revisionistische jarenzeventigwestern Ulzana’s Raid, enz.  

Aldrich’ barokke films (met hun nauwelijks ingehouden hysterie) waren de reactie van een taaie, cynische ‘liberal’ op het Amerika van de Eisenhouwer/McCarthy-jaren tot het post-Vietnam en-Watergatetijdperk. 

Zijn noir-meesterwerk Kiss Me Deadly is een kwintessentiële jarenvijftigfilm en Aldrich zou in wezen altijd een fiftiesregisseur blijven, maar die wist te overleven tot in de jaren 70.

‘Ik had mijn carrière te danken aan de Europese reactie op Kiss Me Deadly’, zei hij, ‘Claude Chabrol en andere Cahiers du Cinéma-critici sprongen op die film alsof het de Wederopstanding was.’

Of zoals diezelfde Chabrol later over hem schreef: ‘Zijn films lijken op hem: lenig, extrovert, energiek, gekadreerd in beton en gemonteerd met een truweel.’

Aldrich oefende een grote invloed uit op generaties filmmakers van de nouvelle vague tot

Steven Spielberg, David Lynch, Takeshi Miike, Quentin Tarantino, Jean-Luc Godard en Martin Scorsese.